Tinnitus ( Kulak Çınlaması )

Tinnitus nedir?

Bir dış kaynak olmaksızın algılanan sesleri algılamaya tinnitus ya da kafa içi sesi denir. Tinnitus’u olan yaklaşık beş kişiden biri rahatsız edici bir tinnitus yaşar, bu durum insanları strese sokar, yaşam kalitelerini, sağlık durumlarını olumsuz yönde etkiler. Sürekli ve rahatsız edici bir tinnitus yaşayan bireyler tıbbi yardım isterler. Tinnitus bir ya da iki kulakta birden kesik kesik veya sürekli olabilen bir sestir. Yüksekliği düşük bir uğultuyla yüksek bir ciyaklama arasında değişir, birçok farklı şekilde kendini gösterebilir. Sürekli tinnitus 6 aydan uzun zamandır süregelen tinnitus’tur. Herhangi bir tedavi öncesinde, bir KBB uzmanı ya da odiyolojist tarafından detaylı bir muayene ve değerlendirme almalısınız. Tedavinin önemli bir parçası sizin tinnitus’u anlamanız ve sebeplerini öğrenmenizle başlar.

Tinnitus’a ne sebep olur?

Tinnitus bir dış kaynak olmaksızın duyulan ses şeklinde tanımlanır. Tinnitus kendisi bir hastalık olmamakla birlikte, çoğunlukla bir belirtidir ve ses veya seslerin algılanmasıyla ilgili olduğu için genellikle işitme duyusuyla ilgili bir soruna işaret eder. İşitme sisteminin değişik parçaları, özellikle de iç kulak, genellikle tinnitus’tan sorumludur. Kimi zaman, tinnitus’un işitme sistemiyle ilgili problemlerle ilişkilendirilmesi kolay olsa da, ilişki bazen çok net olmayabilir. Tinnitus’ların çoğu birincil tinnitus’tur – işitme kaybı dışında bir tinnitus sebebi görülmez. İkincil tinnitus, altta yatan tedavi edilebilir başka bir rahatsızlıktan kaynaklanır. Doktorunuz hangi tip tinnitus’a sahip olduğunuzu ayırt etmek için size yardım edecektir.

Tinnitus çoğunlukla sübjektiftir – yani yalnızca belirtiyi gösteren kişi tarafından duyulabilir. Tinnitus’un “objektif” olduğu nadir durumlar da vardır, bu durumda muayeneyi yapan kişi gerçekten hastanın duyduğu sesleri dinleyebilir.

Tinnitus işitsel sistemin çeşitli bölgelerinden kaynaklanabilir. Dış kulak (pinna ve kulak yolu) ile ilişkili olabilir. Aşırı miktarda kulak kiri, özellikle kirin kulak zarına temas ettiği durumlarda, zarın titreşimlerini değiştirerek tinnitus’a sebep olur.

İşitme sorunlarına yol açan orta kulak problemleri de tinnitus yapabilir. Bunların arasında yaygın orta kulak enfeksiyonu ve yaygın olmayan otoskleroz (kulağın kemikçiklerinin sertleşmesi) gibi sorunlar vardır. Bir diğer yaygın olmayan tinnitus sebebi, orta kulaktaki küçük kasların spazmlarıdır. Bu spazmlar işitme kaybına sebep olmaz, tinnitus genellikle kesik kesiktir ve kimi zaman muayeneyi yapan kişi de sesleri duyabilir.

İşitme sistemiyle alakalı sübjektif tinnitus’ların büyük çoğunluğu iç kulaktan kaynaklanır. İç kulaktaki minik duyusal kıl hücrelerinin zarar görmesi veya kaybedilmesi durumunda (yüksek ses, ilaçlar ve yaşla ortaya çıkan hasarlar) tinnitus görülebilir.

Tinnitus’un önlenebilir nedenlerinden birisi uzun süreli gürültüye maruz kalmadır. Bazı durumlarda tinnitus işitme kaybından daha önce fark edilebilir ve bu durumda bir uyarı işareti olarak alınarak işitme kaybı oluşmadan önlem alınmalıdır. Bazı ilaçlar da iç kulaktaki kıl hücrelerine zarar vererek tinnitus’a sebep olabilir. Bu ilaçlar arasında reçetesiz olarak satılan aspirin ve acetaminophenin yüksek dozları ile reçeteli olarak satılan bazı diüretikler ve antibiyotikler bulunur. Yaşlandıkça, tinnitus vakaları artar.

Tinnitus, ayrıca, beyinin işitsel bölgesi ya da yakınlarındaki lezyonlardan kaynaklanabilir. Bunlar vestibüler schwannoma (akustik nörinom) ve kafa travması sonucu hasar gibi çeşitli, yaygın olmayan hastalıklardır.

Tinnutus’un özel bir kategorisi, kişinin kalp atışı ya da nabzı gibi duyulan tinnitus’tur. Buna pulsatil tinnitus denir. Seyrek olarak pulsatil tinnitus kardiyovasküler hastalık ya da baş ve boyun bölgesinde ya da kulaktaki vasküler bir tümör sebebiyle ortaya çıkar. Eğer bu tip bir tinnitus yaşıyorsanız, en kısa zamanda bir uzmanla görüşmeniz önerilir.

Tinnitus ile ilişkilendirilmiş birçok duyma dışı durum ve yaşam biçimi faktörü vardır. Temporomandibüler eklem artraljisi (TMJ), depresyon, anksiyete, insomnia ve kas yorgunluğu gibi tıbbi durumlar tinnitus yapabilir ya da var olan tinnitus’un kötüleşmesine sebep olabilir.

Ne tür bir test yaptırmalıyım?

Tinnitus için değerlendirmeye alındığınızda, doktorunuz tinnitus’a sebep olabilecek faktörleri araştırmak üzere ilk olarak tıbbi geçmişinizi tam olarak öğrenecek ve sizi eksiksiz bir fiziksel muayeneden geçirecektir. Eğer tinnitus’unuz tek taraflıysa (unilateral), işitme kaybınız varsa ya da sürekliyse, değerlendirmenin başında bir odiyogram (işitme testi) yapılmalıdır. Her olasılıkta bir odiyogram yaptırmayı tercih edebilirsiniz. Tinnitus’unuz unilateral ya da pulsatil değilse, asimetrik işitme kaybınız yoksa ya da nörolojik bir anomaliniz yoksa radyolojik inceleme (röntgen, CT taraması, MR taraması) almanıza gerek yoktur. Doktorunuz tinnitus’un ne kadar rahatsız edici olduğunu anlamak için size belirli sorular sorabilir ya da doldurmanız için bir anket verebilir.

Tinnitus nasıl tedavi edilir?

Tinnitus için tek bir tedavi olmamakla birlikte, hastalara yardım etmek için çeşitli seçenekler vardır. Eğer tinnitus’un erken evrelerindeyseniz (6 aydan daha kısa), pek çok

insanda olduğu gibi tinnitus’un zamanla düzeleceğini ve sürekli, rahatsız edici bir tinnitus duymayacağınızı bilmelisiniz.

KBB uzmanınız tinnitus’unuzun gerçek sebebini bulduğunda, sesten kurtulmak için gerekli özel tedaviyi sağlayabilir. Bunlar kulak yolunun kıl ve kirden temizlenmesi, orta kulaktaki sıvının tedavisi, çene eklemindeki kireçlenmenin tedavisi gibi yöntemler olabilir.

Tinnitus ve işitme kaybı olan hastaların bazıları, kulak hizası maskeleyiciler kullanmasalar da işitme cihazları yardımıyla tinnitus’larıyla baş etmede iyileşme yaşamaktadırlar. Arka plan müziği ya da gürültüsü gibi basit şeyleri kullanan ses terapileri ile özelleşmiş kulak hizası maskeleyicileri iyi birer tedavi yöntemi olabilir. Eğitimli bir uzmandan alacağınız zihinsel davranış terapisi (CBT) gibi haftalık danışma seansları tinnitus’un yaşam kalitenize olan olumsuz etkisini azaltmada yardımcı olabilir.

Tinnitus depresyon ya da anksiyeteye yol açacak kadar rahatsız edici hale gelebilir. Ek olarak, depresyonlu ve/veya aksiyeteli hastalarda tinnitus’un getirdiği fazladan yük dayanılması güç bir hal alabilir. Altta yatan durumu tedavi edebilecek bir psikolog ya da psikiyatrist böyle durumlarda yardımcı olacaktır.

Antidepresan, antikonvülzan, anksiyolitik ya da intratimpanik enjeksiyonlar, bu ilaçlarla tedavi edilebilen rahatsızlıklarla ilişkili olmayan tinnitus’u tedavi etmek için kullanılmamalıdır.

Tinnitus tedavisi için besin takviyesi reklamları internet, televizyon ve radyoda sıklıkla yayımlanmaktadır. Ginkgo biloba, melatonin, çinko, lipoflavenoidler, vitamin gibi çeşitli takviyelerin tinnitus tedavisine yardımcı olacağına dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır.

Akupunktur tinnitus’a yardımcı olabilir ya da olmayabilir. Bu tedavi ile ilgili bir öneri yapabilmek için yeterli sayıda, kaliteli çalışma bulunmamaktadır.

Transkranial manyetik uyarım yeni bir yöntemdir; fakat uzun süreli yararı henüz ispatlanamadığı için şu anda tedavi amaçlı önerilmesi çok doğru değildir.

Diğer insanlar kulağımın içindeki sesleri duyabilirler mi?

Genellikle hayır. “Objektif tinnitus” denilen nadir durumlarda özel bir kulak içi mikrofon kullanarak diğerleri de tinnitus’unuzu duyabilir.

Tinnitus’um niçin geceleri çok yüksek?

Tinnitus ofisteki, trafikteki gürültüler ve televizyon ve radyo gibi cihazların çıkardığı dış sesler tarafından maskelenen bir sestir. Ayrıca zihniniz başka bir işle meşgulken algılanmaz. Geceleri, dış sesler minimum düzeydeyken ve zihniniz başka bir işe odaklanmamışken, tinnitus genellikle çok yüksek ve rahatsız edici olur. Geceleri bir ses jeneratörü kullanmak, genellikle tinnitus’un rahatsızlığını azaltır. Eğer tinnitus’unuz uykunuzu bölüyorsa, doktorunuzu bu konuda bilgilendirmelisiniz.

Çocuklar da tinnitus riski taşır mı?

Daha nadir olmakla birlikte 18 yaş altı hastaların birincil olarak tinnitus’tan şikâyet ettiği durumlar bulunmaktadır. Yine de, tinnitus’u olan çocuk vakalarının daha az rapor ediliyor olması mümkündür, çünkü küçük çocukların bu şikâyeti tarif etmeleri mümkün olmayabilir. Ayrıca, doğuştan sensörinöral duyma bozukluğu olan çocuklarda tinnitus varlığı fark edilmeyebilir, çünkü bu tüm yaşamları boyunca süregelmiş bir durumdur ve çocuk bunun bir bozukluk olduğunu fark etmeyebilir. Hatta beyinleri bu iç sesi yok saymayı öğrenebilir, çocuk da bu duruma alışacaktır. 8-12 yaş arası çocuklarda ve ergenlerde tinnitus durumu çok yüksek seslere maruz kalmakla, özellikle yüksek seste müzik dinlemekle ilişkilidir. Hemen hemen tüm gençler kişisel bir MP3 çalar ya da elektronik oyun oynayabilecekleri kulaklıklı cihazlar kullanmaktadırlar. Bu cihazları kullanırken ses seviyesini kontrol etmek anne-babalar için her zaman çok kolay olmayabilir. Bu nedenle, çocukları tinnitus’tan korumak için en iyi ve yararlı yöntem, onları uzun süreli yüksek sese maruz kaldıklarında oluşabilecek risklerle ilgili bilgilendirmek ve anne-baba ya da çocukların bakımıyla ilgilenen diğer insanlar tarafından gözlem altında tutulmalarını sağlamaktır. Pek çok elektronik cihazda ayrıca maksimum sesi sınırlandırabilirsiniz.

Tinnitus etkisini azaltmak için yapılabilecekler

  • Yüksek ses ve gürültüye maruz kalmaktan kaçının
  • Tansiyonunuzu ölçtürün. Eğer yüksekse, kontrol altında tutmak için doktorunuzdan yardım isteyin.
  • Kan dolaşımınızı iyileştirmek için günlük egzersizler yapın.
  • Yeterince dinlenin ve bitkin düşmekten kaçının.
  • Fiziksel (ses makinesi) ya da zihinsel teknikler kullanarak tinnitus algısını arka planda tutmaya çalışın. Sıklıkla tinnitus’unuzu düşünürseniz, gittikçe daha gürültülü hissettirecektir. Eğer kendi başınıza tinnitus’unuzu kontrol altında tutamıyorsanız bir uzmandan yardım alın.